khietlamtn

Smile! You’re at the best WordPress.com site ever

LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU ( 1945-1991)

LSTG Cổ trungNội dung 4: LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU ( 1945-1991)

1/ Những thành tựu chủ yếu trong công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến nửa đầu những năm 1970.

a/ Tình hình Liên Xô sau chiến tranh.

– Sau chiến tranh thế giới thứ 2, với tư thế của người chiến thắng CN phát xít, CN quân phiệt,  uy tín chính trị và địa vị của Liên Xô được nâng cao trên trường quốc tế.

– Sau chiến tranh, đất nước bị tàn phá, tổn thất nặng nề: hơn 20 tiệu người chết, 1710 thành phố và hơn 70000 làng mạc bị thiêu hủy, gần 32000 nhà máy xí nghiệp bị tàn phá… đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn thiếu thốn.

– Trong hoàn cảnh đó, các nước phương Tây (do Mỹ cầm đầu) lại thực hiện chính sách thù địch với Liên Xô: Tiến hành “ Chiến tranh lạnh”,  ráo riết chạy đua vũ trang và bao vây kinh tế nhằm chuẩn bị một cuộc “ Chiến tranh tổng lực” đẻ tiêu diệt Liên Xô và các nước XHCN.

b/ Những thành tựu chủ yếu trong công cuộc xây dựng CNXH:

– Để đưa đát nước vượt qua thời kỳ khó khăn dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô nhân dân Xô viết đã khẩn trương tiến hành công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng lại đất nước, hoàn thành thắng lợi kế hoạch 5 năm khôi phục kinh tế (1946 – 1950) trước thời hạn. Từ năm 1950, Liên Xô đã thực hiện nhiều kế hoạch dài hạn nhằm tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất – kỷ thuật của CNXH và đã thu được nhiều thành tựu to lớn trên nhiều mặt.

– Đến giữa thập niên 1970 Liên Xô thành cường quốc công nghiệp thứ hai thê giới (sau Mỹ), chiếm khoảng 20% tổng sản lượng công nghiệp thế giới. Về sản xuất nông nghiệp, riêng năm 1970 Liên Xô đã đạt được sản lượng và năng suất  ngũ cốc cao chưa từng có với 186 triệu tấn và năng suất tring bình 15,6 ta/ha.

– Về khoa học – kỹ thuật, Liên Xô chiếm nhiều đỉnh cao ở các lĩnh vực vật lý, hóa học, điện tử, điều khiển học, khoa học vũ trụ,…. Năm 1957, phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên của Trái Đất; năm 1961 phóng con tàu vũ trụ bay vòng quanh trái đất, mở đầu kỷ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người.

– Liên Xô là một trong những nước đứng đầu thê giới về trình độ học vấn của nhân dân với gần ¾ số dân có trình độ đại học và trung học, trên 30 triệu người làm việc trí  óc, công nhân chiến hơn ½ số người lao động trong cả nước.

– Đầu thập niên 1970 bằng việc ký kết với Mỹ các hiệp ước về hạn chế hệ thống phòng, chống tên lửa (ABM) và một số biện pháp nhằm hạn chế vũ khí tiến công chiến lược (SALTI), Liên Xô đã đạt được thế can bằng quân sự- chiến lược với Mỹ và các nước phương Tây.

2/ Những nét chủ yếu về tình hình chính trị về chính sách đối ngoại, vị thế quốc tế của Liên Xô sau chiến tranh thế giới thứ 2.

a/ Khoảng 30 năm sau chiến tranh, tình hình chính trị Liện Xô ổn định.

– Trong đường lối xây dựng CNXH, bên cạnh những ưu điểm, thành tựu, các nhà lãnh đạo Xô viết vẫn tiếp tục mắc phải những thiếu sót, sai lầm như chủ quan, nống vội thực hiện chế độ bao cấp về kinh tế thiếu dân chủ và công bằng xã hội …. Những thiếu sót sai lầm này ít nhiều đã được phát hiện và diễn ra cuộc đấu tranh trong nội bộ Đảng và giới lãnh đạo Xô viết.

– Do sự tin tưởng và ủng hộ của nhân dân, công cuộc xây dựng CNXH trong thời kỳ này vẫn tiếp tục phát triển, khối đoàn kết thống nhất trong Liên Bang vẫn được duy trì.

b/ Sau chiến tranh Đảng và nhà nước Xô viết luôn quán triệt chính sách đối ngoại hòa bình và tích cực ủng hộ phong trào cm thê giới. Liên Xô đã giúp đỡ tích cực về vật chất cũng như tinh thần cho các nước XHCN trong công cuộc xây dựng CNXH.

– Liên Xô luôn ủng hộ sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội cuả nhân dân các dân tộc; là nước đâu tranh không mệt mỏi cho nền hòa bình và an ninh thế giới, kiên quyết chống lại chính sách gây chiến, xân lược của CN đế quốc và các thế lực phản động quốc tế.

– Là một trong những nước sáng lập Liên Hiệp Quốc, tại các diễn đàn của tổ chức quốc tế rộng lớn nhất này,  Liên Xô đã đề ra nhiều sấng kiến quan trọng ( sau trở thành những văn kiện, nghị quyết của LHQ) như: Tuyên ngô về việc thủ tiêu hoàn toàn CN thực dân và trao trả độc lập cho các quốc gia và dân tộc thuộc địa- 1960, Tuyên ngôn về việc cấm sử dung vũ khí hạt nhân- 1961, Tuyên ngôn về việc thủ tiêu tất cả các hình thức của chế độ phân biệt chủng tộc -1963, … nhằm giữ vũng và đề cao vai trò của tổ chức này trong việc cũng cố hòa bình, tông trọng độc lập chủ quyền của các dân tộc và phát triển sự hợp tác quốc tế.

c/ Sau chiến tranh địa vị quốc tế của Liên Xô được đề cao hơn bao giờ hết. Liên Xô trở thành chổ dựa vững chắc của hòa bình thế giới và của phong trào cm thế giới.

3/ Trình bày những nét lớn về công cuộc cải tổ ở Liên Xô ( 1985 – 1991) và sự sụp đổ CNXH ở Liên Xô:

a/ Tình hình kinh tế- xã hội Liên Xô trước cải tổ:

– Năm 1973, nổ ra cuộc khủng hoảng dầu mỏ nghiêm trọng mở đầu cuộc khủng hoảng chung của toàn thế giới trên nhiều mặt chính trị, kinh tế, tài chính, … đặt ra cho nhân loại vấn đề bức thiết phải giải quyết như: bùng nổ dân số và dấu hiệu vơi cạn tài nguyên thiên nhiên; Cuộc cm khoa học-kỷ thuật phát triển như vũ bão, đòi hỏi các quốc gia phải có những điều chỉnh lớn về mọi mặt mới thích ứng được với tình hình; sự giao lưu hợp tác quốc tế ngày càng phát triển theo xu hướng quốc tế hóa cao….

– Trước tình hình đó, những người lãnh đạo Đảng và nhà nước Liên Xô vẫn chủ quan cho rằng quan hệ sản xuất XHCN không chịu sự tác động của cuộc khủng hoảng chung toàn thế giới, do vậy chậm thích ứng , chậm sửa đổi. Trên thực tế, mô hình và cơ chế của CNXH về kinh tế, chính trị,  xã hội vốn đã tích tụ những thiếu sót và sai lầm, nay càng trở nên không phù hợp và cản trở sự phát triển về mọi mặt của xã hội Xô viết. Mặt khác cùng với cơ chế nhà nước tập trung quan liêu và bao cấp là tình trạng thiếu dân chủ, thiếu công bằng vi phạm pháp chế XHCN và nhiều tệ nạn xã hội khác đã gây nên sự bất mãn trong dân chúng đưa đát nước lâm vào tình trạng “ trì trệ” kéo dài: Sản xuất tăng trưởng chậm chạp, năng suất lao động thấp, chất lượng sản phẩm kém, và ngày càng thua các nước phương Tây- đặc biệt là về trình độ công nghệ, khoa học kỷ thuật, mức sống của nhân dân giảm sút, ….. Đặt  CNXH  Liên Xô trước những khó khăn lớn phải giải quyết.

b/ Công cuộc cải tổ.

– Đầu năm 1985, M.Gorbachov lên nắm quyền lãnh đạo, Đảng và nhà nước Liên Xô đã tiến hành công cuộc cải tổ.

– Cuộc cải tổ được tiến hành trên nhiều mặt: Về chính trị, xã hội, thiết lập chế độ tổng thống tập trung nắm mọi quyền lực; thực hiện đa nguyên về chính trị ( Tức đa đảng tham gia công việc chính trị của đất nước, xóa bỏ chế độ một Đảng- tức Đảng CS, người giữ vai trò lãnh đạo nhà nước Xô Viết), đề cao “dân chủ” và công khai. Về kinh tế, chính phủ đưa ra nhiều phương án nhằm chuyển biến nền kinh tế Xô viết sang kinh tế thị trường, nhưng trong thực tế chưa thực hiện được gì, trong khi đó các quan hệ kinh tế cũ bị  phá vỡ mà các quan hệ mới thì chưa hình thành…

– Sau gần 6 năm tiến hành,  công cuộc cải tổ ở Liên Xô ngày  càng lún sâu vào bế tắc do vấp phải nhiều khó khăn về chính trị và những tệ nạn xã hội; mâu thuẫn và xung đột giữa các dân tộc, sắc tộc dẫn đến hiện tượng ly khai của một số nước Cộng hòa ra khỏi Liên bang Xô viết ( 3 nước vùng Ban tích, Grudia, Môn đô va,..); nội bộ Đảng cộng sản Liên Xô chia rẽ và hình thành nhiều phe phái cùng sự xuất hiện một loại Đảng phái với nhiều xu hướng chính trị khác nhau trong xã hội; sự ngóc đầu dậy của các thế lực chống CNXH … đã đặt Liên Xô trước những khó khăn và thử thách nghiêm trọng, đặc biệt vào thập niên 1990.

c/ Sự sụp đổ CNXH ở Liên Xô.

– Ngày 19/08/1991, một số người lãnh đạo Đảng, nhà nước Xô viết đã tiến hành cuộc đảo chính lật đổ M.Gorbachov. Cuộc đảo chính bị thất bại nhanh chóng (21/8/1991). Sau đó M.Gorbachov từ chức tổng bí thư Đảng Cộng Sản Liên Xô do uy tín chính trị giảm sút và bị sức ép từ nhiều phía. Đảng Cộng Sản Liên Xô bị đình chỉ hoạt động (29/8/1991); chính quyền Xô viết trong toàn Liên bang bị giải thể; nhiều nước Cộng hòa tuyên bố độc lập, tách khỏi Liên bang; Một làn sóng chống Đảng CS, chống CNXH dấy lên trong nước.

– Ngày 21/12/1991, Tại thủ đô Anma Ata ( Cadactan), những người lãnh đạo 11 nước Cộng hòa ký kết hiệp định về giải tán Liên bang Xô viết và thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG).

    Trong đêm 25/12/1991, tổng thống Liên Xô M.Gorbachov phải tuyên bố từ chức và lá cờ đỏ búa liềm trên nóc điện Kremli bị hạ xuống, đánh dấu sự sụp đổ của chế độ XHCN và sự tan rã  của Liên bang cộng hòa XHCN Xô viết sau hơn 70 năm tồn tại và phát triển.

4/ Nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ CNXH ở Liên Xô và các nước Đông Âu:

       Do nhiều nguyên nhân song có thể nêu một cách khái quát:

  1. Mô hình về CNXH đã xây dựng có nhiều khuyết tật và thiếu sót: không phù hợp với quy luật khách quan trên nhiều mặt phát triển kinh tế- xã hội,  chủ quan duy ý chí, thực hiện cơ chế tập trung- quan liêu bao cấp, làm cho nền kinh tế đất nước thiếu tính năng động và mềm dẻo trong phát triển, doa đó dẫn tới tình trạng thụ động xã hội, thieus dân chủ và công bằng, vi phạm pháp chế XHCN …
  2. Chậm sửa chữa thay đổi trước những biến động lớn của tình hình thế giới và khi đã sửa chữa, thay đổi thì lại rời bỏ những nguyên lý đúng đắn của CN Mác-Lenin.
  3. Những sai lầm cùng sự tha hóa về phảm chất chính trị và đạo đức cm của một số người lãnh đạo cảu Đảng và nhà nước ở một số nước XHCN.
  4.  Hoạt động chống phá của các thế lực chống CNXH trong và ngoài nước…

 Từ sự sụp đổ CNXH ở Liên Xô và Đông Âu, nhiều bài học kinh nghiệm được rút ra cho  các nước XHCN đang tiến hành công cuộc cải cách- đổi mới nhằm xây dựng một chế độ XHCN nhân văn hơn, khoa học hơn, vì giải phóng và hạnh phúc con người, phù hợp với hoàn cảnh và truyền thống văn hóa của mỗi dân tộc.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on June 4, 2012 by .
%d bloggers like this: